حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
429
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
جغتاى در همين مورد اختلاف حاصل شد و چون خبر بچنگيز رسيد اردوى جوجى و جغتاى و اوگتاى را در تحت امر اوگتاى قرار داد و پس از فتح خوارزم نيز آن سرزمين را بجوجى واگذاشته جغتاى و اوگتاى را به خدمت خود خواست و اين فرزندان پيش پدر كه در اين تاريخ بمحاصرهء طالقان مشغول بود رفتند . عاقبت تركان خاتون تركان خاتون مادر خوارزمشاه بعد از آنكه امرا و ملوك و اعيانى را كه در خوارزم محبوس بودند بقتل رساند از آن ديار از راه صحرا با حرم و فرزندان خرد خوارزمشاه و نظام الملك ناصر الدّين محمّد بن صالح وزير خراسان و از خراسان بمازندران آمد و در قلعهء ايلال ( لال ) از قلاع ولايت لاريجان متحصن گرديد . مغول اين قلعه را در اوايل سال 617 محاصره كردند و چهار ماه آن را در حصار داشتند عاقبت بواسطهء فقدان آب تركان خاتون و نظام الملك وزير خود را بتسليم ناچار ديده از قلعه به زير آمدند و با عموم همراهيان خود بلشكريان چنگيزى تسليم شدند . مغول تركان خاتون و نظام الملك وزير و حرم و فرزندان خوارزمشاه را پيش چنگيز خان كه در حوالى طالقان بود فرستادند و او نظام الملك و پسران خردسال خوارزمشاه را در 618 بقتل رساند و دختران و زنان و خواهران خوارزمشاه را با تركان خاتون يك جا نگاه ميداشت و امر داد كه در موقع كوچ بآواز بلند بر فوت خوارزمشاه ندبه كنند و چون بعدها سلطان جلال الدّين منكبرنى را هم در حوالى شطّ سند منهزم نمود حرمهاى او را نيز اسير كرده با زنان اندرون خوارزمشاه بقراقروم فرستاد و تركان خاتون در آنشهر بود تا در 630 وفات يافت . مغول دختران خوارزمشاه را نيز به خدمت امراى مسلمان مطيع مغول و همسرى ايشان واداشتند مگر خان سلطان زوجهء نصرة الدّين عثمان خان سلطان السلاطين قراخانى را كه جوجى بهمخوابگى خود اختيار نمود . فتح خراسان و ظهور سلطان جلال الدين منكبرنى چنگيز خان بعد از فتح سمرقند ايامى چند در حوالى جيحون و سمرقند ماند و در اين تاريخ لشكريان او در خوارزم بتسخير آن ناحيه اشتغال